Milieueffectrapportage

Terug naar Milieueffectrapportage.

Intro

Algemeen

Om het de milieubelangen bij de voorbereiding van grote ruimtelijke plannen en projecten goed te kunnen meewegen is het van belang de mogelijke gevolgen voor het milieu in een zo vroeg mogelijk stadium goed in beeld te brengen. Hiervoor is de m.e.r. procedure ontworpen. Deze procedure is opgenomen in hoofdstuk 7 van de Wet milieubeheer.

De afkorting m.e.r. wordt gebruikt voor de procedure voor het opstellen van een milieueffectrapport. Het rapport wordt aangeduid met de afkorting MER.

De m.e.r. procedure moet doorlopen worden voor een groot aantal plannen en besluiten die grote nadelige gevolgen voor het milieu kunnen hebben. Zoals de aanleg van een jachthaven, een golfbaan, een megastal, een weg of spoorlijn, een woonwijk of bedrijventerrein. Vaak wordt een drempel gehanteerd, zodat alleen voor zeer grote projecten een milieueffectrapport moet worden gemaakt. Bijvoorbeeld bij de aanleg van een jachthaven: meer dan 500 ligplaatsen.

In het Besluit milieueffectrapportage (te vinden via wetten.nl) zijn de activiteiten aangewezen waarvoor een MER verplicht is. Daarnaast bevat dit besluit een lijst van activiteiten waarvoor per geval door het bevoegd gezag onderzocht moet worden of een m.e.r. noodzakelijk is. Dit hangt af van de impact die een project op de omgeving heeft.

De onafhankelijke Commissie voor de milieueffectrapportage adviseert sinds 1987 de beslissingsbevoegde overheidsinstanties (zoals bijvoorbeeld ministeries, provincies en gemeenten, maar ook waterschappen).

Voor ieder besluit is andersoortige informatie nodig. Het vaststellen van een bestemmingsplan voor de aanleg van een bedrijventerrein vraagt om andere gegevens over de effecten op milieu en natuur, dan bijvoorbeeld de verlening van een concessie voor gasboringen in de Waddenzee. 

Ook voor uitbreiding of vestiging van een bedrijf kan het nodig zijn om een MER te maken. Pas daarna kan een omgevingsvergunning worden afgegeven. Deze verplichting kan ook gelden als een bedrijf op een ander bedrijfsprocédé wil overschakelen, wat een behoorlijke impact heeft op het milieu of op de natuur. De m.e.r. procedure is immers omvangrijk en tijdrovend.
Het idee waarop de m.e.r. berust, blinkt uit in eenvoud: zet eerst op een rij welke gevolgen een voorgesteld plan of project heeft voor het milieu, ga dan na welke alternatieven in aanmerking komen en milieuvriendelijk zijn, en neem pas daarna een besluit.

Doel

Het doel van de milieueffectrapportage is voldoende inzicht te bieden in de gevolgen van een voorgenomen plan of activiteit voor de omgeving. Bijvoorbeeld de waterkwaliteit, de luchtkwaliteit of de instandhouding van soorten en hun leefomgeving. Tevens worden mogelijke alternatieven geschetst en de gevolgen daarvan voor de omgeving. Door de voor- en nadelen van verschillende mogelijkheden naast elkaar te zetten wordt de besluitvorming over activiteiten rationeler en daardoor vergemakkelijkt.

Als gevolg van wetswijzigingen is de m.e.r. in de afgelopen jaren versoberd, waardoor het bijvoorbeeld niet altijd meer verplicht is om alternatieven te onderzoeken.

Herziening m.e.r. wetgeving 2010

Op 1 juli 2010 is de regeling rondom de m.e.r. gewijzigd, hoofdstuk 7 van de Wet milieubeheer is daarvoor aangepast.

Tot de wetswijziging was er sprake van een plan-m.e.r. en een project-m.e.r.. In het nieuwe stelsel is er een uitgebreide en een beperkte procedure.

De beperkte m.e.r.procedure geldt voor projecten waarvoor een besluit nodig is;

- dat voorbereid moet worden met de uniforme openbare voorbereidingsprocedure (afdeling 3.4 van de Awb);

- waarop de Wabo, de Waterwet, de Kernenergiewet of een andere in artikel 13.1 van de Wet milieubeheer genoemde wet van toepassing is.

- waarvoor geen passende beoordeling op grond van de Natuurbeschermingswet 1998 vereist is.

In alle overige gevallen geldt de uitgebreide m.e.r.procedure. De gedachtengang hierachter is dat projecten die niet aan de bovengenoemde voorwaarden voldoen vaak grote ruimtelijke plannen zijn die een grote impact op de omgeving hebben. Bijvoorbeeld het vaststellen van een tracébesluit om de aanleg van een autosnelweg mogelijk te maken.

Naar verwachting zal uiterlijk in het voorjaar van 2011 de het vernieuwde Besluit milieueffectrapportage in werking treden. Het ontwerp hiervan is inmiddels gepubliceerd in de Staatscourant.

Het Besluit wordt aangepast naar aanleiding van een uitspraak van het Hof van Justitie van de EU van 15 oktober 2009 (Zaak C-255/08). Het hof heeft in deze uitspraak bepaald dat het huidige Besluit te weinig ruimte laat voor maatwerk bij de vaststelling of een milieueffectrapport (MER) gemaakt moet worden. Hieruit blijkt dat de Europese richtlijn betreffende de milieueffectbeoordeling (85/337/EEG) niet goed geimplementeerd (vertaald) is in Nederlands recht.

Zienswijzen

Bij de uitgebreide procedure is het bestuursorgaan verplicht het MER ter inzage te leggen. Gedurende die periode kan iedereen zienswijzen indienen. Bij de beperkte procedure is het bestuursorgaan niet verplicht het MER ter inzage te leggen. Ook hoeft geen advies van de Commissie voor de milieueffectrapportage gevraagd te worden.

Bezwaar en beroep

De m.e.r. is een verkennend onderzoek. Het wordt uitgevoerd voordat de beslissing worden genomen over een ruimtelijk plan of project. Dit kan bijvoorbeeld de vaststelling van een bestemmingsplan zijn of een omgevingsvergunning. Tegen die beslissing staat bezwaar en beroep open, maar niet tegen het MER op zichzelf. Het MER maakt wel onderdeel uit van de motivering van het besluit, zodat u in uw bezwaar- en/of beroepschrift tegen het besluit ook op het MER of de gevolgde m.e.r.procedure kunt ingaan.

Jurisprudentie

Uit uitspraken van rechters kunt u afleiden hoe wetsartikelen uitgelegd moeten worden. Ook blijkt daar bijvoorbeeld uit hoe overheidsbesluiten gemotiveerd moeten worden, en hoe zorgvuldig zij moeten worden voorbereid. Daarom kan het lezen van jurisprudentie nuttig zijn. Er vallen lessen uit te trekken.

Hieronder staat een aantal uitspraken, met de conclusies die er uit te trekken zijn. Ook op de website van de commissie voor de milieueffectrapportage kunt u jurisprudentie vinden.

ABRS = Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, de hoogste bestuursrechter in Nederland.

VzABRS = Voorzitter ABRS

HvJ = Hof van Justitie van de Europese Unie.

ABRS 21 juli 2009, Circuit de Peel De rechter heeft in deze uitspraak bepaald dat bij het zoeken naar alternatieve lokaties voor het motorcrosscircuit ook buiten de grenzen van de gemeente gekeken had moeten worden. 

ABRS 23 juni 2010, bestemmingsplan Meerstad Midden, Groningen/Slochteren Deze uitspraak is interessant omdat er een heel scala aan milieu-aspecten aan de orde komt, zoals geluidhinder, luchtkwaliteit, waterkwaliteit, archeologische monumenten, hoogspanningsleidingen, bescherming van natuurgebieden, ecologische hoofdstructuur, flora en fauna. Daarnaast toetst de rechter ook of de m.e.r.procedure wel goed is doorlopen.

VzABRS 7 juli 2010, bestemmingsplan Ypenburg-Nootdorp De rechter constateert dat er voor dit bestemmingsplan geen m.e.r.plicht of m.e.r.-beoordelingsplicht bestaat, omdat de drempelwaarden uit het Besluit milieueffectrapportage niet overschreden worden. Er kunnen echter ook nog andere factoren zijn om toch een m.e.r. op te stellen, die niet in het Besluit milieueffectrapportage staan. Deze criteria volgen uit Europese m.e.r. richtlijnen. De rechter verwijst hierbij naar een belangrijke uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 15 oktober 2009 (hieronder vermeld). 

HvJ 15 oktober 2009, zaak C-255/08 Het Hof van Justitie van de Europese Unie  heeft in deze uitspraak bepaald dat het huidige Besluit milieu-effectrapportage te weinig ruimte laat voor maatwerk bij de vaststelling of een milieueffectrapport (MER) gemaakt moet worden. Hieruit blijkt dat de Europese richtlijn betreffende de milieueffectbeoordeling (85/337/EEG) niet goed geimplementeerd (vertaald) is in Nederlands recht. De drempelwaarden die in Bijlage II bij het Besluit milieueffectrapportage stonden klopten niet helemaal. Zie ook de volgende link.

ABRS 1 september 2010, nr. 200907893/1/M2, leghennenbedrijf Aa en Hunze Er was een MER verplicht om de aanvraag om een  milieuvergunning voor het bedrijf te kunnen beoordelen. De rechter heeft hiervan gezegd dat er gebruik gemaakt kon worden van een oud MER, op voorwaarde dat het waar nodig op onderdelen geactualiseerd werd.

VzABRS 4 november 2010, Tracebesluit Rijksweg 74 De Voorzitter van de Afdeling gaat in deze uitspraak in op de verhouding tussen een MER en een m.e.r.-plichtig besluit. " De voorzitter merkt allereerst op dat een milieu-effectrapport zelf niet een besluit omtrent een bepaald project inhoudt. Het rapport wordt opgesteld om voldoende milieu-informatie te verzamelen om tot besluitvorming over een project over te gaan. De in die besluitvorming (uitmondend in het tracébesluit) gemaakte keuze hoeft niet per definitie volledig overeen te stemmen met de in het milieu-effectrapport beschreven uitvoeringen van het project; zo'n eis zou betekenen dat het milieu-effectrapport zelf reeds een definitieve keuze over het project zou moeten inhouden." 

Ook in deze uitspraak gaat de rechter akkoord met een wat ouder MER, dat aangevuld wordt met actuele informatie. Verder is de uitspraak interessant vanwege de toetsing van een bestemmingsplan aan het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit.